|
Phát triển thương mại nông thôn: Tạo điều kiện cho nông nghiệp hàng
hóa (07-04-2010)
Một nền nông nghiệp hiện đại không đơn thuần chỉ
là giống mới, công nghệ tiên tiến mà còn phải có
hệ thống thương mại nông thôn phát triển. Nhưng
trên thực tế, ngay cả ở những địa phương có nền
nông nghiệp hàng hóa phát triển nhưng mạng lưới
chợ cũng rất thiếu hoặc quy hoạch không hợp lý.
Đề án phát triển thương mại nông thôn 2010-2015, định hướng đến
2020 đang được kỳ vọng sẽ giải tỏa được những
hạn chế, khúc mắc này.
Bài I: Ưu tiên phát triển mạng lưới chợ
Ngày 6/1/2010, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 23/QĐ-TTg phê
duyệt Đề án Phát triển thương mại nông thôn giai
đoạn 2010-2015 và định hướng đến năm 2020. Đề án
đề cập đến rất nhiều vấn đề tổng quát, nhằm xây
dựng quy trình phát triển đồng bộ, bền vững cho
thương mại nông thôn. Trong đó, nhấn mạnh việc
hình thành mạng lưới chợ...
Nơi thừa, nơi thiếu
Thị trường nông thôn có vai trò rất quan trọng trong phát triển
kinh tế - xã hội. Đây là nơi sản xuất lương
thực, thực phẩm cho tiêu dùng trong nước, xuất
khẩu và cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế
biến.
Tuy nhiên, thị trường nông thôn và nền sản xuất nông nghiệp vẫn
manh mún, chưa gắn chặt với sản xuất khiến việc
tiêu thụ nông sản gặp nhiều khó khăn. Hàng hóa
yếu thế cạnh tranh, nhiều mặt hàng có chất lượng
thấp. Trong khi đó, vai trò của thương nhân ở
địa bàn nông thôn mới chủ yếu phát huy được ở
khâu tiêu thụ nông sản và mở đầu kênh phân phối;
vai trò thương mại Nhà nước và hợp tác xã khá mờ
nhạt; các cơ sở kinh doanh vừa thiếu vừa nghèo
nàn, lạc hậu. Nạn kinh doanh hàng giả, hàng kém
chất lượng và hành vi gian lận thương mại còn
phổ biến; việc chấp hành pháp luật về đăng ký
kinh doanh, thuế, sổ sách kế toán thống kê, báo
cáo tài chính, nhãn mác hàng hóa, vệ sinh an
toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường còn lỏng lẻo
và tùy tiện.
Hiện nay, tại nhiều địa phương vẫn thiếu chợ. Điển hình như các
tỉnh phía Bắc, Tây Nguyên, bình quân 10km2 chỉ
có 0,1-0, 2 chợ. Cả nước còn hơn 3.000 xã thiếu
chợ hoặc chỉ có chợ quy mô nhó; 43% chợ tạm.
Trong khi đó, nhiều chợ đầu mối xây dựng hoành
tráng, kinh phí hàng tỷ đồng lại không phát huy
hiệu quả.
Trung tâm thương mại trái cây quốc gia Hòa Khánh là một thí dụ. Xây
dựng trên diện tích hơn 12ha tại xã Hòa Khánh
(Cái Bè - Tiền Giang), Trung tâm thương mại trái
cây quốc gia Hòa Khánh là công trình hợp tác
kinh tế giữa tỉnh Tiền Giang và Tổng công ty
Thương mại Sài Gòn (SATRA), với tổng số vốn trên
97 tỷ đồng. Có địa thế khá thuận lợi (mặt tiền
là Quốc lộ 1A, phía sau có con kênh lớn chảy ra
sông Trà Lọt, nối liền với hệ thống kênh rạch tự
nhiên và diện tích vườn cây ăn trái của các
huyện Cái Bè, Cai Lậy), trung tâm này được kỳ
vọng là đầu mối tiêu thụ trái cây lớn nhất
ĐBSCL. Tuy nhiên, từ khi đưa vào khai thác (cuối
năm 2005) đến nay, hoạt động kinh doanh của
trung tâm không hiệu quả như mong đợi. Hạng mục
được khai thác đầu tiên là khu nhà hàng và siêu
thị bán lẻ trái cây rộng 7.000m2. Dù Tiền Giang
đã công bố nhiều chính sách ưu đãi nhưng khu
siêu thị vẫn rất vắng khách, các nhà vườn cũng
không đưa hàng vào bán.
TS. Mai Văn Nam (Trường Đại học Cần Thơ) cho rằng: “Việc hình
thành, mở rộng các chợ đầu mối cần tính toán kỹ
lưỡng nhu cầu khách quan cần thiết. Chợ đầu mối
không chỉ là nơi để mua bán, mà còn là nơi giao
dịch hàng nông sản với nhiều phương thức kinh
doanh khác nhau. Không nên cho rằng việc xây
dựng, hình thành các chợ đầu mối chỉ đơn thuần
là đầu tư cơ sở hạ tầng, phân lô, phân nền cho
các tổ chức, cá nhân thuê chỗ kinh doanh. Phải
coi chợ đầu mối là nơi để các tổ chức, cá nhân
đến giao dịch nông sản chứ không phải lập ra để
bán quầy, sạp”.
Cơ hội đổi mới các vùng quê
Theo Bộ Công Thương, hiện có đến 45% hàng hoá được lưu chuyển qua
chợ dân sinh. ông Nguyễn Xuân Chiến, Phó vụ
trưởng Vụ Thị trường trong nước (Bộ Công Thương)
cho biết, mục tiêu phát triển thương mại nông
thôn nhằm kích thích tiêu dùng và tăng nhanh sức
tiêu thụ hàng hoá trong nước. Do vậy, trong năm
2010, cơ bản hoàn thành việc rà soát, đánh giá
và tổ chức lại hợp tác xã thương mại ở địa bàn
nông thôn.
Đề án nêu rõ đến năm 2011, quy hoạch phát triển hạ tầng thương mại
ở địa bàn nông thôn, trong đó có quy hoạch chợ
biên giới phải được hoàn thành. Đến năm 2015,
50% chợ biên giới, chợ cửa khẩu, chợ trong khu
kinh tế cửa khẩu được nâng cấp, cải tạo và xây
mới. Từ nay đến năm 2020, sẽ cải tạo, nâng cấp
142 chợ và xây mới 276 chợ biên giới, chợ cửa
khẩu, chợ trong khu kinh tế cửa khẩu với tổng
vốn đầu tư 1.534 tỷ đồng.
Năm tiếp theo (2012), các chợ đầu mối nông sản sẽ được xây dựng
xong tại các vùng sản xuất hàng hoá tập trung
như chợ lúa gạo ở Cần Thơ, chợ nông sản Nghệ An,
Hải Dương, chợ rau quả chất lượng cao ở Lâm
Đồng... Đây là cơ sở để hình thành các trung tâm
đấu giá và sở giao dịch hàng nông sản. Đến năm
2020, với tổng số vốn đầu tư dự kiến là 6.040 tỷ
đồng, các địa phương sẽ tiến hành cải tạo, nâng
cấp 31 chợ và xây mới 82 chợ đầu mối nông sản ở
địa bàn nông thôn. Ngoài ra, sẽ xây dựng 3.000
chợ tại 3.000 xã chưa có chợ từ nay đến năm 2020
với tổng vốn đầu tư 1.500 tỷ đồng.
Nếu mọi việc tốt đẹp, đến năm 2015, chúng ta sẽ có 100% chợ trung
tâm huyện được kiên cố hóa, 30% thị trấn có loại
hình tổ chức phân phối quy mô nhỏ và vừa; tỷ lệ
hàng nông sản được tiêu thụ thông qua hợp đồng
chiếm 25 - 30%, đến năm 2020 là 45 - 50%.
Với đề án này, lần đầu tiên, doanh nghiệp (DN) khi mở rộng mạng
lưới kinh doanh ở nông thôn có thể được hưởng
hàng loạt chính sách ưu đãi lớn về thuế, tín
dụng.
Đề án đề xuất nhiều giải pháp để cả DN và nông dân đều yên tâm đầu
tư, sản xuất như sửa đổi cơ chế chính sách hỗ
trợ DN, quy hoạch hạ tầng thương mại tại địa bàn
khó khăn, khuyến khích tiêu thụ nông sản theo
hình thức ký hợp đồng, tạo sự liên kết mang tính
bền vững giữa DN và nông dân.
Về nguồn vốn đầu tư, sẽ được huy động trên cơ sở vốn ngân sách nhà
nước kết hợp vốn huy động từ xã hội. Riêng chợ ở
địa bàn khó khăn và đặc biệt khó khăn thì do
ngân sách Trung ương hỗ trợ.
Mục tiêu đề ra hoành tráng nhưng để đạt được theo đúng lộ trình thì
còn rất nhiều khó khăn, thử thách
Theo
kinhtenongthon.com.vn |
|
