TIN TRONG TỈNH

Tiền Giang: Vụ tôm chính vụ 2010 - nông dân lại “nếm vị đắng” (02-05-2010)

Đầu năm 2010, người nuôi tôm Tiền Giang bước vào vụ nuôi tôm sú chính vụ trong niềm vui trúng mùa, được giá của năm cũ mang sang. Tuy nhiên, những ngày này, khi chúng tôi đặt chân đến vùng đất Gò Công, là khu vực nuôi tôm chủ yếu của tỉnh, một không khí nặng nề bao trùm trong một không gian lặng lẽ.

Đầu năm 2010, người nuôi tôm Tiền Giang bước vào vụ nuôi tôm sú chính vụ trong niềm vui trúng mùa, được giá của năm cũ mang sang. Tuy nhiên, những ngày này, khi chúng tôi đặt chân đến vùng đất Gò Công, là khu vực nuôi tôm chủ yếu của tỉnh, một không khí nặng nề bao trùm trong một không gian lặng lẽ. Ban ngày, thì các đồng tôm vắng lặng, thỉng thoảng mới phát hiện một ao tôm đang chạy quạt, chưa đủ sức để khuấy động không khí vắng lặng nơi đây. Về đêm, các đồng tôm với bóng tối dầy đặc, thay cho ánh điện sáng choang như đi giữa Sài Gòn của vụ tôm cuối năm 2009.

Nuôi tôm trái vụ, rủi ro cao

Theo Chỉ thị 16/CT-UBND ngày 21/09/2009 của UBND tỉnh Tiền Giang về việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa dịch bệnh trên tôm sú, tôm thẻ chân trắng, vụ tôm 2010 chỉ được thả từ ngày 16/01/2010 đối với các xã Bình Phú, Đồng Sơn (huyện Gò Công Tây), Bình Đông, Bình Xuân, Tân Trung, Long Chánh (thị xã Gò Công), Tân Thạnh (huyện Tân Phú Đông) và bắt đầu thả từ 16/02/2010 đối với khu vực nuôi còn lại nhằm phòng ngừa dịch bệnh trên tôm sú, tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, chỉ mới đầu tháng 12/2009, nông dân các huyện Gò Công Đông, Tân Phú Đông và Thị xã Gò Công đã có 94 hộ đã “xé rào” thả giống trước lịch thời vụ với số lượng 69,9 triệu con tôm giống trên diện tích 88,37ha. Nguyên nhân nông dân thả tôm nuôi trước lịch thời vụ là do những tháng cuối năm 2009, đầu năm 2010 giá tôm sú nguyên liệu ĐBSCL liên tục tăng. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của các nhà khoa học có đến 90% hộ nuôi tôm trước lịch thời vụ thường bị thua lỗ do môi trường bất lợi (thời tiết còn lạnh, nhiệt độ chênh lệch giữa ngày và đêm lớn, độ mặn, pH… không ổn định) gây ra tôm chết hàng loạt và nguy cơ dịch bệnh lây lan ra môi trường công cộng. Còn theo thực tế hiện nay, số hộ nuôi tôm trái vụ ở Tiền Giang bị thiệt hại là trên 50% diện tích thả nuôi, có xã diện tích tôm bị thiệt hại trên 70%.
Ông Trần Văn Nhân, xã Phước Trung, huyện Gò Công Đông (Tiền Giang), cho biết: “Thả tôm đồng loạt theo lịch thời vụ thường gặp cảnh trúng mùa, mất giá nên những năm gần đây bà con thường thả nuôi tôm trái vụ để bán được giá cao. Nhưng đa số tôm nuôi trước thời vụ đều chết. Những hộ nuôi tôm chết thì ít người biết nhưng số ít hộ lời thì được “truyền tụng”. Năm 2009, tôi có 3 ao với diện tích 12.000 m2 áp dụng mô hình nuôi thâm canh, thả nuôi từ 38.000 con tôm giống trước thời vụ, nhưng chỉ thu hoạch được 200 kg, bán được 12 triệu đồng. Có vụ thời tiết bất thường, tôm sú nuôi được từ 15-30 ngày tuổi bị chết đồng loạt, coi như mất trắng không thu hoạch được con nào”.
Nuôi tôm trái vụ nông dân được lợi gì? Rõ ràng, chỉ có các cơ sở kinh doanh con giống thu vào lợi nhuận tiền tỉ, còn phần thiệt luôn thuộc về nông dân. Bởi lẽ, trong điều kiện môi trường thời tiết chưa thích hợp thả nuôi, thì việc bất chấp khuyến cáo của nhà khoa học, ngành chuyên môn thì nông dân “tiền mất tật mang”. Đây là căn bệnh cũ ở mỗi mùa tôm mới mà nhiều năm qua người nuôi tôm Tiền Giang luôn vấp phải!

Tôm chết do thời tiết khắc nghiệt

Vụ tôm chính năm 2010 mới hơn 1 tháng, các đồng tôm ở Tiền Giang đã “tiêu điều”. Theo Chi cục Thủy sản Tiền Giang, đến nay, trên địa bàn 4 huyện có nuôi tôm của tỉnh là Gò Công Đông, Gò Công Tây, Thị xã Gò Công và huyện Tân Phú Đông, có 2.398 hộ thả nuôi 698,46 triệu con tôm sú trên diện tích 3.293,6 ha, trong đó có 1.234,6 ha nuôi tôm thâm canh. Nhưng đã có 90,65 triệu con tôm giống của 335 hộ bị thiệt hại với diện tích hơn 315,6 ha. Chỉ tính giá con giống bình quân khoảng 45 đồng/con nông dân đã thiệt hại hàng tỉ đồng... Nguyên nhân ban đầu được xác định theo ông Nguyễn Văn Sáu, xã Kiểng Phước, huyện Gò Công Đông, nguyên nhân tôm chết không phải là do con giống, vì người dân nơi đây rất quan tâm đến vấn đề kiểm dịch con giống. Mỗi lô giống nhập về điều được chọn lọc và kiểm tra kỹ càng ngay từ gốc. Mặt khác, theo kinh nghiệm thì nếu do giống kém chất lượng, tôm đem về thả sẽ chết trong vòng 3-5 ngày, nhưng ở đây phần lớn tôm bị chết trong khoảng thời gian từ 15 đến 30 ngày sau khi thả nuôi.

Ở tỉnh Tiền Giang, đa số người nuôi tôm tỏ ra khá thận trọng kể cả việc chọn con giống, thời điểm thả nuôi vụ tôm sú 2010. Bởi vậy, dù lịch nhập tôm giống của tỉnh đã ban hành gần 2 tháng nay, nhưng diện tích thả nuôi tôm thâm canh chỉ có 1.234,6ha, chiếm 64% trên tổng diện tích nuôi tôm thâm canh của tỉnh. Ông Phan Văn Thơm, xã Bình Phú, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang, cho biết: “Năm nay, mặn về sớm, phải đợi ngành thủy sản công bố lịch thời vụ, tôi mới dám đi đặt con giống. Kinh nghiệm nuôi tôm hơn 7 năm và tôi nhận thấy, chỉ khi nào độ mặn ổn định, khi đó thả nuôi mới đạt hiệu quả”. Cũng theo ông Thơm, mấy năm gần đây, người dân nuôi tôm ở Bình Phú không còn mua con giống tại địa phương, mà 4 - 5 hộ hùn lại và cử đại diện ra tận miền Trung chọn con giống bố mẹ, đưa đi xét nghiệm nếu đạt thì đặt cho đẻ, rồi đem con giống đi xét nghiệm lần nữa mới đem về nuôi.
Theo Chi cục Nuôi trồng thủy sản tỉnh Tiền Giang Giang, thời tiết nắng nóng kéo dài, nhiệt độ giữa ngày và đêm chênh lệch nhiều, một số vùng ao nuôi bị kiệt nước do không giữ được nước, nhiều hộ dân thả giống trước lịch thời vụ trước sức hút giá tôm nguyên liệu tăng cao, dẫn đến lây lan mầm bệnh… là nguyên nhân chính dẫn đến thiệt hại tôm nuôi. Người nuôi vẫn còn chủ quan, không có ao lắng để tiếp nước khi cần và thiếu kỹ thuật dẫn đến những thiệt hại ở đầu vụ. Điều đáng lưu ý là phần lớn diện tích bị thiệt hại đều thuộc những hộ thả nuôi trước lịch thời vụ từ 1 - 2 tháng. Ngành chức năng đang khuyến cáo bà con nông dân nên xử lý nước tốt trước khi thả giống, thường xuyên kiểm tra ao nuôi để có biện pháp xử lý kịp thời khi tôm có dấu hiệu bất thường.

Cần có biện pháp xử lý nghiêm

Trước tình hình trên, ngành Nông nghiệp tỉnh Tiền Giang chỉ đạo các đơn vị trực thuộc như: Thanh tra Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Trung tâm Khuyến nông - Khuyến ngư, Chi cục Nuôi trồng Thủy sản, Trung tâm Giống Thủy sản…tập trung công tác tập huấn, tuyên truyền, khuyến cáo nông dân có ý thức thực hiện tốt lịch thời vụ thả giống, tăng cường công tác quản lý tôm giống sản xuất tại địa phương và nhập tỉnh, tăng cường phân công cán bộ kỹ thuật xuống các địa phương, bám sát cơ sở, địa bàn nắm tình hình nuôi tôm bị chết, tìm rõ nguyên nhân để có biện pháp xử lý triệt để và có hiệu quả..
Để xóa bỏ tập quán sản xuất tự phát, nâng cao ý thức người nuôi, ý thức cộng đồng trong quản lý bảo vệ môi trường nuôi và cao hơn nữa là để nghề nuôi tôm phát triển bền vững, khoa học, đúng định hướng thì ngoài việc vận động, khuyến cáo, ngành chức năng và chính quyền các cấp cần có biện pháp xử lý mạnh hơn nữa đối với những trường hợp nuôi tôm trái vụ, trái khoa học, nhất là đối với các cán bộ công chức địa phương “biết luật” nhưng cố tình vi phạm, gây ra thiệt hại tiền tỷ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cộng đồng. Ông Võ Quốc Công, xã Phú Thạnh, huyện Tân Phú Đông, kiến nghị: “Nuôi tôm trái vụ vẫn biết rủi ro cao nhưng thường bán được giá nên bà con “xé rào”. Nhưng nuôi tôm trái vụ thường xảy ra dịch bệnh, là nguồn lây lan ra môi trường tự nhiên. Sống trong cộng đồng phải biết vì lợi ít chung để nghề nuôi tôm phát triển bền vững. Vì vậy các ngành chức năng, chính quyền địa phương cần có biện pháp quản lý chặt chẽ thực trạng này”.

Liên tiếp 3 năm liền bà con nuôi tôm Tiền Giang mất mùa tôm, năm 2009 con tôm mới trở lại “ngôi vua”. Sự thất bại đeo bám làm cho nhiều người, nhất là những người nuôi quy mô lớn không mấy mặn mà với con tôm. Những người ít vốn, phần vì thế chấp ngân hàng còn mang nợ quá hạn không thể vay được, phần đã hết vốn nên cơ hội đầu tư cho mùa vụ này không nhiều, Vì vậy, việc ngân hàng cho vay vốn sản xuất là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay, bởi kỹ thuật, con giống, đã cơ bản giải quyết sau nhiều năm nuôi tôm. Song, vốn là vấn đề rất khó của người nuôi tôm ở Tiền Giang hiện tại và đang rất cần các cơ quan chức năng hỗ trợ./.

Trí Quang