|
Tại sao Việt Nam không có bảo hiểm nông nghiệp?!
Thường xuyên phải hứng chịu những trận thiên tai lớn,
những rủi ro đến từ dịch bệnh trên thủy sản, gia
súc, cây trồng..., là những nguyên nhân chính
khiến nông nghiệp Việt Nam là một thị trường
tiềm năng cho hoạt động bảo hiểm nông nghiệp.
Tuy nhiên, từ ý định đến thực tiễn lại là một
khoảng cách rất xa, bởi vậy, mùa bão, lụt năm
này đến năm khác mà bảo hiểm nông nghiệp vẫn chỉ
là cụm từ xa vời không những đối với nông dân mà
ngay cả với cơ quan chuyên môn.
Thí điểm thực hiện bảo hiểm sản xuất nông
nghiệp tại một số khu vực cho một số loại sản
phẩm nông thủy sản là một phần trong Quyết định
số 23/QĐ-TTg phê duyệt đề án "Phát triển thương
mại nông thôn giai đoạn 2010 - 2015 và định
hướng 2020" của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải ký
ngày 6-1-2010. Đây cũng là một phần trong mục
tiêu hướng tới an ninh lương thực quốc gia của
Chính phủ ban hành cuối năm ngoái.
Ngân hàng hay bảo hiểm?!
Thời gian qua, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
triển nông thôn Việt Nam (Agribank) được coi là
ngân hàng chủ chốt cho hàng triệu hộ nông dân
vay, song việc cho vay vốn không phân biệt những
rủi ro mà người nông dân có thể gặp phải. Do đó,
khi gặp thiên tai thì Agribank thường phải
khoanh nợ, xóa nợ cho những hộ nông dân bị thiệt
hại .
Thực tế thì Agribank đã hoạt động như một nhà
bảo hiểm nông nghiệp, nhưng chi phí chịu rủi ro
lại lấy từ nguồn tiền của Chính phủ, thay vì do
nông dân đóng. Điều này đã không tạo ra động
lực, để các hộ dân ứng xử chủ động và có kế
hoạch đối với những rủi ro mà họ có thể gặp phải
trong tương lai.
Tuy nhiên, với việc chuyển dần sang mô hình hoạt
động của ngân hàng thương mại thì Agribank đã
bắt đầu giảm những khoản vay như vậy, đồng nghĩa
với người nông dân phải gánh chịu những chi phí
rủi ro nhiều hơn.
Đây cũng là cơ hội để phát triển bảo hiểm nông
nghiệp ở Việt Nam, cho dù có rất nhiều thách
thức do quy mô sản xuất quá nhỏ, thiếu cơ sở dữ
liệu đánh giá các rủi ro, thiếu quy định pháp
lý, kiến thức về bảo hiểm nông nghiệp cho nông
dân. Đây cũng chính là vấn đề mà các công ty bảo
hiểm gặp phải khi phát triển những sản phẩm bảo
hiểm nông nghiệp mang tính đặc thù của Việt Nam.
Bảo hiểm nông nghiệp-nhiều thách thức
Theo thống kê của Trung ương Hội Nông dân Việt
Nam, tổng giá trị thiệt hại trong sản xuất nông
nghiệp hàng năm rất lớn, có thời điểm chiếm tới
10,5% GDP của cả nước như năm 2004. Việt Nam là
một nước sản xuất nông nghiệp lớn, 60 - 70% dân
số sống ở nông thôn, nếu nhìn về diện rộng thì
bảo hiểm nông nghiệp có một thị trường rất lớn.
Tuy nhiên, thực tế lại hoàn toàn khác. Cho đến
nay, ước tính chỉ có khoảng 1% cây trồng, vật
nuôi được bảo hiểm.
Trên thực tế, bảo hiểm nông nghiệp được triển
khai ở Việt Nam từ khá sớm. Ngay từ đầu những
năm 1980, Tập đoàn Bảo Việt (Bảo Việt) đã thí
điểm nhận bảo hiểm cây lúa ở hai huyện Vụ Bản và
Nam Ninh (tỉnh Nam Định). Đến năm 1997, Bảo Việt
tiếp tục mở rộng tại 16 tỉnh, thành đối với cây
lúa.
Sau 15 năm triển khai bảo hiểm nông nghiệp (từ
năm 1983 - 1998), Bảo Việt đã mở rộng dịch vụ
tới 26 tỉnh, thành, nhận bảo hiểm cho 200.000 ha
lúa. Song đến năm 1999, Bảo Việt phải bỏ cuộc vì
không có lãi (thu phí được 13 tỷ đồng, nhưng
phải bồi thường 14,4 tỷ đồng), các dịch vụ bảo
hiểm nông nghiệp khác (vật nuôi, cây trồng...)
cũng trong tình trạng chết yểu. Từ năm 1999, Bảo
Việt đã ngừng bảo hiểm nông nghiệp đối với cây
lúa.
Bên cạnh bảo hiểm cây lúa, Bảo Việt cũng đã xúc
tiến bảo hiểm vật nuôi, bảo hiểm cho một số loại
cây công nghiệp như cao su, cây bạch đàn làm
nguyên liệu giấy. Tuy nhiên, các sản phẩm này
mới chỉ được triển khai ở quy mô nhỏ, hiệu quả
còn hạn chế và cũng đã chấm dứt từ lâu.
Do rủi ro quá cao nên những cây trồng chính:
lúa, cây ăn quả... lại dễ bị ảnh hưởng bởi thiên
nhiên, các công ty bảo hiểm đều không dám nhận
thực hiện dịch vụ bảo hiểm. Bảo Việt chỉ nhận
bảo hiểm cây cao su ở các tỉnh: Tây Nguyên, Bình
Phước, Bình Dương, Kon Tum và bảo hiểm bò sữa.
Hiện nay, Bảo Việt đang có dự án phát triển bảo
hiểm cá tra, cá ba sa, nhưng các tỉnh cho rằng
các điều kiện Bảo Việt đưa ra là quá chặt, độ an
toàn... nghiêng về phía Bảo Việt quá nhiều!.
Những nhận định ban đầu của các chuyên gia cho
cho thấy, loại hình bảo hiểm nông nghiệp vi mô
có rất nhiều khách hàng tiềm năng. Qua trao đổi,
anh Nguyễn Quốc Ân, nông dân nuôi tôm ở xã Bình
Xuân-thị xã Gò Công, Tiền Giang khẳng định, nếu
có bảo hiểm nông nghiệp cho các ao nuôi tôm của
anh, thì dù 500 triệu đồng anh cũng mua. Tuy
nhiên, để bảo hiểm nông nghiệp ở Việt Nam phát
triển cũng cần có những khung pháp lý phù hợp,
để có thể triển khai được những sản phẩm cụ thể
như bảo hiểm chỉ số hạn hán, lũ lụt, sản lượng
thu hoạch...
Và giải pháp...
Những thứ ít rủi ro thì nông dân lại không muốn
tham gia bảo hiểm, song ngược lại, lĩnh vực
nhiều rủi ro thì doanh nghiệp lại không dám
nhận. Hiện, ưu tiên duy nhất đối với bảo hiểm
nông nghiệp ở Việt Nam là không tính thuế. Do
vậy, nếu để doanh nghiệp tự triển khai thì doanh
nghiệp không đủ khả năng để ôm hết các rủi ro,
các lĩnh vực. Để làm được bảo hiểm nông nghiệp
,nhất thiết cần có sự tham gia của Nhà nước, có
các chính sách hỗ trợ để chia sẻ trách nhiệm,
chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước - doanh nghiệp bảo
hiểm và người dân.
Trí Quang |
